Etiqueta: banca

[Análise e valoración] A pesar do Decreto, os desafiuzamentos seguirán, mentres que a lotería de diñeiro publico recae na banca e fondos voitre.

Unha vez analizado no BOE o Real Decreto-lei 37/2020, de 22 de decembro, de medidas urxentes para facer fronte ás situacións de vulnerabilidade social e económica no ámbito da vivenda, desde a PAH vemos, como aspectos negativos:

A curta duración da súa vixencia, só ate o fin do vixente estado de alarma. Desde a PAH sabemos que as consecuencias socio-económicas da crise sanitaria vai ser máis prolongada, por iso seguiremos insistindo que debe ter vixencia, polo menos, ate o 31-12-2021 ou ate a publicación da Lei de Vivenda Estatal que responda ás demandas da PAH.

As compensacións que se establecen para grandes administradores, quen xamais nos compensaron do rescate na crise anterior. É unha inmoralidade e un disparate que se destine diñeiro público á banca rescatada pendente de devolver 65.000 millóns e a fondos voitre e socimis, quen se permiten o luxo de non pagar impostos ao estar en paraísos fiscais ou ter un trato fiscal de favor. Non entendemos nin aceptamos esta cesión do Goberno a corporacións cuxo único obxectivo é gañar canto máis diñeiro mellor, permitindo que a vivenda sexa obxecto de especulación en lugar dun dereito con función social.

Tamén alertamos que se caeron da protección algunhas das situacións de ocupación forzosa, á que por necesidade se viron obrigadas familias vulnerábeis, a quen ningunha Administración Pública foi capaz de ofrecerlles unha alternativa de vivenda digna e adecuada, e para as que, ao contrario que para os grandes administradores, non se establece compensación algunha. As presións dos lobbies financeiro/inmobiliarios sobre os ministerios de Calviño e Campos, lograron en parte, os seus obxectivos.

Con todo, como aspectos positivos a mobilización conseguiu a prohibición dos desafiuzamentos de alugueiro, tanto por non pago como por finalización de contrato (aínda que só sexa, de momento, ate a finalización do estado de alarma), ou os de precario ou recuperación da posesión por distintas vías do artigo 250.1 LEC (civís), para persoas cuxa vulnerabilidade comezase tamén antes da pandemia. E, aínda que con algunhas lagoas este decreto garante que non poidan ser cortados os subministros básicos a moitas persoas vulnerábeis.

Desde a PAH anunciamos que seguirá habendo desafiuzamentos tras este decreto, por iso seguiremos loitando por conseguir a extensión da prohibición a todas as familias vulnerábeis sen alternativa de vivenda digna e adecuada, e cunha duración temporal suficiente como para que as Administracións Públicas dispoñan de Parque Público para poder ofrecer esas alternativas e recuperen vivenda da banca para o alugueiro social.

Empezamos xa, poñéndonos inmediatamente en contacto co Goberno para trasladar o noso absoluto rexeitamento a estas modificacións, ao obxecto de que se emenden nunha próxima corrección de erros no BOE. O contrario, será froito da presión da banca e grandes empresas ao Goberno, e vannos a ter totalmente en fronte.

Síntese xurídica do contido completo deste Decreto en materia de vivenda

1. Desafiuzamentos de alugueiros

Suspensión de desafiuzamentos. Novo prazo: desde a entrada en vigor do RDL ate o fin do estado de alarma (09/05/21). Agora, ate o 31/01/21.

Vincúlase a suspensión á prórroga do estado de alarma do RD 956/2020. Si se prorrogase unha vez máis, deberíase engadir para estender o prazo.

Clarifica por primeira vez que afecta tanto a desafiuzamentos por non pago como finalización de contrato.

Si non hai data de lanzamento, pódese pedir a suspensión da vista.

A parte demandada debe acreditar vulnerabilidade, de acordo ao artigo 5 do RDL 11/2020. O arrendatario debe acreditar ALGUNHA das situacións dos supostos das letras a) e b):

– Pase a estar en situación de desemprego (de forma extensiva, interpretamos que si xa se atopaba en paro, entra igual), ERTE, ou reduza a súa xornada por motivo de coidados, en caso de ser empresario, ou outras circunstancias similares que supoñan unha perda substancial de ingresos, cumprindo uns límites de ingresos o mes anterior.

– Que a renda do alugueiro + gastos e subministros básicos ≥35% dos ingresos netos do conxunto da unidade familiar. Gastos e subministros básicos = subministros de electricidade, gas, gasóleo para calefacción, auga corrente, telecomunicación fixa e móbil, e contribucións á comunidade de propietarios, todos eles da vivenda habitual.

Cando o demandado acredite a súa situación de vulnerabilidade, o LAX (secretario xudicial) comunicarallo ao demandante en 10 días (2 semanas sen festivos), quen pode acreditar tamén vulnerabilidade ou risco de situarse nela.

Unha vez recollidos todos os escritos, o LAX comunicará a situación aos Servizos Sociais, quen en 10 días (2 semanas sen festivos) deberán valorar a vulnerabilidade das partes e indicar as medidas a tomar.

O xuíz, unha vez dispoña de toda a documentación do caso, deberá ditar auto acordando a suspensión si a vulnerabilidade está acreditada. Si non o está, tirará adiante co procedemento.

O auto debe indicar que unha vez deixe de estar en vigor o estado de alarma, os prazos renovaranse automaticamente.

Si acredítase a vulnerabilidade, a Administración ten que adoptar as medidas que se indiquen no informe de Servizos Sociais (haberao?) durante o prazo de suspensión (é dicir, durante o estado de alarma). Cando se adopten as medidas (pasará algunha vez?), a Administración comunicarao ao Tribunal para que levante a suspensión en 3 días.

2. Suspensión doutros desafiuzamentos.

Prazo: desde a entrada en vigor do RDL ate o fin do estado de alarma (09/05/21).

Abarca: precario, ocupación, execución de títulos xudiciais. Finalmente non entran procesos penais.

Suxeitos afectados: persoas xurídicas e persoas físicas con máis de 10 vivendas.

Redacción confusa: …pertenzan a persoas xurídicas ou a persoas físicas titulares de máis de dez vivendas… Requírese que as xurídicas tamén sexan titulares de máis de 10 vivendas.. Loitemos para que se interprete así en Xulgados.

Persoas afectadas deben cumprir cos supostos da letra a) do art. 5 do RDL 11/2020:

– Pase a estar en situación de desemprego (de forma extensiva, interpretamos que si xa se atopaba en paro, entra igual), ERTE, ou reduza a súa xornada por motivo de coidados, en caso de ser empresario, ou outras circunstancias similares que supoñan unha perda substancial de ingresos, cumprindo uns límites de ingresos o mes anterior.

O Xuíz deberá tomar a decisión ponderando as seguintes circunstancias:

– Entrada ou permanencia motivada por situación de extrema necesidade, – valorando o informe de Servizos Sociais.

– Cooperación dos ocupantes coa Administración para buscar unha alternativa.

Ademais no fogar deberá atoparse algunha persoa que cumpra co seguinte
:

– Dependente
– Vítima de violencia contra a muller
– Menor de idade

O LAX, unha vez recollida a documentación, trasladaraa ao demandante/denunciante e aos Servizos Sociais, quen deberán emitir informe en 15 días (3 semanas sen festivos).

Si a situación de vulnerabilidade queda acreditada, o Xuíz ponderará as demais circunstancias e ditará auto no seu caso acordando a suspensión do lanzamento ate a finalización do estado de alarma.

Si non se acredita a vulnerabilidade, non cumpren requisitos ou se dan outras circunstancias (que a continuación resumimos), o procedemento tira para adiante.
Durante a suspensión, a Administración deberá tomar as medidas indicadas no informe si se cumpre a situación de vulnerabilidade ou outras adecuadas para «satisfacer a necesidade residencial» da persoa e «que garantan o seu acceso a unha vivenda digna«.

Circunstancias que non permiten a suspensión:

– Vivenda de persoa física que non sexa domicilio habitual ou segunda residencia.
– Vivenda de persoa xurídica cedida a persoa física para domicilio habitual ou segunda residencia. 
– Entrada ou permanencia consecuencia de delito.
– Indicios racionais de que se están realizando actividades ilícitas (narco-pisos, proxenetismo…).
– Ocupación posterior á entrada en vigor do RDL.
– Vivendas públicas ou privadas destinadas a vivenda social.

3. Compensación para arrendadores (pequenos e grandes administradores) afectados pola suspensión do desafiuzamento.

Só se poderá pedir compensación si a Administración non tomou as medidas do informe de Servizos Sociais en 3 meses.

Valor medio de alugueiro de vivenda na contorna (vía índices de referencia ou outros criterios obxectivos).

Súmanse gastos correntes acreditados (IBI, subministros, comunidade…).

Compensación desde a suspensión ata a súa levantamento ou fin do estado de alarma. Non ate a data do desafiuzamento.

Si o prezo medio do alugueiro é superior á renda do alugueiro, compensarase coa renda do alugueiro.

Non distingue entre pequenos ou grandes administradores.

A solicitude poderá realizarse ate 1 mes despois do fin do estado de alarma e o arrendador deberá presentar escrito coa cantidade adecuada de acordo ao comentado antes.

Compensación a cargo do Plan Estatal de Vivenda 2018-2021 e xestionada polas CCAA.

4. Compensación para propietarios dos demais casos (ocupación).

Só se poderá pedir compensación si a Administración non tomou as medidas do informe de Servizos Sociais en 3 meses.

Só se poderá pedir compensación si o propietario acredita que a suspensión do lanzamento supuxo un prexuízo económico ao atoparse a vivenda ofertada en venda ou alugueiro antes da entrada no inmóbel dos ocupantes.

Valor medio de alugueiro de vivenda na contorna (vía índices de referencia ou outros criterios obxectivos).

Súmanse gastos correntes acreditados (IBI, subministros, comunidade…).

Compensación desde a suspensión ate o seu levantamento ou fin do estado de alarma. Non ate a data do desafiuzamento.

A solicitude poderá realizarse ate 1 mes despois do fin do estado de alarma e o arrendador deberá presentar escrito coa cantidade adecuada de acordo ao comentado antes.

Compensación a cargo do Plan Estatal de Vivenda 2018-2021 e xestionada polas CCAA.

Texto baseado no enviado pola PAH. | 23.12.2020

#DecretoStopDesafiuzamentos

A Crise da Vivenda ou a Vivenda en crise

España tería 7 millóns de pisos públicos se non vendese a maioría do seu parque social

O certo é que os esforzos nesta materia tanto da Administración central como dos gobernos Autonómicos nos últimos exercicios foron máis ben escasos, en gran parte debido aos recortes orzamentarios derivados da crise e que terminaron, por exemplo, coas subvencións aos compradores de VPO. No 2017 só recibiron cualificación definitiva 5.375 vivendas de protección oficial que quedaron así listas para a súa adxudicación, segundo datos do Ministerio de Fomento. Esta cifra está moi por baixo dos máis de 68.000 pisos que se licitaron baixo este réxime en 2008, antes de estalar a crisis

A banca ,depositaria dun nada desdeñable fondo de Vivenda vacía, apenas ten feito aportacións ao Fondo Social de Vivendas ( FSV) ao que as entidades financeiras entregaron 9.900 pisos, fronte aos 388.000 que teñen en «stock».

A VPO non é para nada ,actualmente unha solución ,é mais estamos a asistir a forte encarecemento deste tipo de vivenda .Por outra banda a VPO ofértase só ou a inmensa mayoria dela como opcion de compra e non de aluguer . A VPO é en ocasións mais cara que a do mercado Isto vai en contra da finalidade teórica da VPO .Máis do 96,6% dos pisos de protección, xa sexan de promoción pública ou privada, cédense en réxime de propiedade, e só o 3,3% destínanse ao aluguer. Iso, entre outras cousas, explica o baixísimo nivel de «aluguer social» que hai en España en comparación con outros países europeos. Actualmente, a construción de novas vivendas protexidas sitúase en mínimos históricos ver en : “desaparición da vivenda protexida” en España: é a principal conclusión do estudo

A falta de vivenda alcanzable e a ausencia de límites suficientes ao exercicio abusivo da liberdade de empresa e do dereito de propiedade privada impediron o exercicio xeneralizado do dereito constitucional a unha vivenda digna e adecuada. A crise e con ela a burbulla inmobiliaria trouxo varias cousas a primeira a perda das súas casas con case 750.000 execucións Hipotecarias nese período .Os Bancos fixeron de prestamistas para ser despois os caseiros.

A segunda foi o saqueo do patrimonio público e a especulación por parte dos novos donos da Vivenda en España os fondos voitre. O PP fixo posible a creación do respaldo legal a este espólio creando ás denominadas ‘ SOCIMI’. O pelotázo inmobiliario estaba servido. Asi se permitía aos poderosos que puidesen ter unha SOCIMI, promovendo un armazón opaco polo cal que apenas tributan

O terceiro agasallo da xestion da crise polas elites e o capital financeiro foi a desproporcionada e abusiva subida dos prezos do Aluguer .Pero a crise ademais contribuíu a   arrinconar o modelo de aluguer xa moi reducido entón. Agora, cando tanta xente foi desposuída da súa casa e outra non pode xa comprar unha, os alugueres volveron nun contexto de precariedade e altos prezos de mercado que fai moi dificil acceder a unha Vivenda Digna

Ademas a porcentaxe de vivenda en propiedade foise reducindo e a preferencia é cara Aluguer ,pero que este «mercado» ,esta opción , está maioritariamente en mans de Grandes Garfos de Vivenda e sobre todo dos Fondos Voitre, temos en definitiva un panorama de total desproteción dos inquilinos a mercé dunha realidade que lles aboca a ter un Caseiro implacable ,con sede en N.York ou Wall Street ou dun mercado onde non existe nada escrito ,nin contratos ,nin recibos,nin reglas É a indefensión das Inquilinas é a hora de unirse ,e de fixar as novas regras de xogo

Nós estamos niso .Nin ditadura do Banqueiro nin ditadura dos Caseiros

Los desahucios siguen en aumento hasta niveles históricos según el CGPJ

Según datos hechos públicos hoy por el CGPJ, en el tercer trimestre de este año, se han producido en España 11.547 nuevos desahucios, de los cuales 3.404 son consecuencia de ejecuciones hipotecarias, 7.518 de impagos de alquiler y 625 por otras causas. La aparente reducción con respecto al trimestre anterior, se debe exclusivamente a que en este trimestre se incluye el mes de agosto, inhábil judicialmente, y en el que no se ejecutan desahucios. En total, de enero a septiembre de 2018, ambos incluidos, se han producido 44.606, y, dado que desde el Gobierno, y pese a su reiterada retórica al respecto, no se ha adoptado medida alguna, podríamos acabar el año en cifras cercanas a las mayores de los años en crisis, como las de 2013

Con estos datos, que ratifican nuevamente las valoraciones efectuadas por la PAH sobre la situación de emergencia habitacional, las burbujas del alquiler y la compra de viviendas, de las que ya alerta incluso el FMI, la gente en este país se enfrenta por un lado a la inacción del Gobierno, que podría haber aprobado ya decretos que paliasen en parte los efectos de la LAU del PP o cumpliendo con sus compromisos internacionales en materia de Derechos Humanos; por el contrario, constatamos una posición negativa del PSOE en relación con la Ley de Crédito Inmobiliario, blanqueando o moderando cláusulas ya declaradas abusivas por los tribunales como la importante del Vencimiento Anticipado y excluyendo la dación en pago así como la limitación de la responsabilidad, lo que va a permitir que la gente pueda seguir siendo desahuciada y permanecer después endeudada, en lugar de haber aprovechado para hacer una ley cumplidora de los estándares europeos.

Además, nos enfrentamos al bloqueo de hecho de la Ley de Vivienda de la PAH por parte de PP y Cs, que, mediante el fraudulento reglamento del Congreso, andan pidiendo cada semana prórroga del plazo de presentación de enmiendas, impidiendo que se inicie su trámite en comisión y se avance en hacer realidad una Ley de la ciudadanía que da respuesta real a esta situación gravísima de emergencia habitacional.

Es por todas estas cosas, que la PAH hemos aprobado este fin de semana en la XXIV Asamblea Estatal realizada en Valencia, lanzarnos a movilizaciones ante este estado de cosas, buscando aunar fuerzas mediante la colaboración y convocatoria con otros colectivos y movimientos sociales que, como nosotras, defienden Derechos Sociales que son transversales para toda la ciudadanía y que están en grave riesgo, como consecuencia de las políticas neoliberales, y de sumisión a la banca, que se vienen efectuado desde los poderes públicos.

¡Sí se puede!

Publicado en la pagina de la PAH

El poder de la banca y la nueva ley de crédito inmobiliario

Esta regulación se opone a toda la jurisprudencia del TJUE y sus consecuencias son graves. La retroactividad permitiría a los bancos tramitar miles de demandas por vencimiento anticipado, por impago de nueve cuotas, cuando ahora no pueden hacerlo sin que les archiven el procedimiento, o que se aplique el nuevo interés de demora cuando ahora no pueden cobrar nada porque los tribunales están declarando de oficio la nulidad de las cláusulas abusivas.

Recientemente hemos asistido a una demostración del poder de los banqueros en nuestro país. En pocos días han conseguido que el Tribunal Supremo se rectifique a si mismo, declarando que el impuesto de las hipotecas deben pagarlo los hipotecados. Una decisión que ahorra a la banca miles de millones de euros, porque no tendrán que devolver retroactivamente este impuesto en millones de hipotecas.

Pero esto no es nada comparado con otra gran estafa. De todas las cláusulas abusivas impuestas por los bancos en los contratos hipotecarios, el vencimiento anticipado es la más criminal y la más injusta. Es el derecho que se otorga el banco de reclamar la totalidad del préstamo cuando dejas de pagar la cuota hipotecaria. Es una cláusula presente en la práctica totalidad de los seis millones de hipotecas actualmente vigentes, y es la responsable de más de 600.000 desahucios en los últimos años.

En aplicación de la doctrina del Tribunal de Justicia de la Unión Europea, los juzgados estaban declarando nula esta cláusula y archivando los procedimientos, hasta que el año pasado el Tribunal Supremo, con una nueva maniobra a favor de la banca, preguntó al tribunal europeo si las ejecuciones hipotecarias debían archivarse o no, a pesar de la nulidad del vencimiento anticipado. Más de 80.000 procedimientos de ejecución hipotecaria están suspendidos esperando una resolución del TJUE, y los bancos están reteniendo miles de hipotecas impagadas, y presionando para que la nueva Ley de Credito Inmobiliario resuelva a su favor el agujero en el que se han metido. He aquí la explicación de la bajada espectacular de las ejecuciones hipotecarias, un 40% menos en un año. La banca tiene comprometidos 500.000 millones de euros en prestamos hipotecarios y está moviendo todos los hilos para que el estropicio lo paguemos los de siempre.

Según informa la Comisión de Economía del Congreso de los Diputados, que esta debatiendo la ley, y según las propuestas de PP, Ciudadanos, PSOE, o PNV, esta norma se quiere tramitar con urgencia, que regule el vencimiento anticipado y otras cláusulas abusivas y que apruebe la retroactividad de su aplicación. De hecho, el proyecto presentado por el PP va mas allá del cumplimiento de la Directiva Europea 2014/17 y persigue claramente blanquear las cláusulas abusivas de los bancos.

La nueva regulación del vencimiento anticipado establece nueve cuotas impagadas en la primera mitad del préstamo y doce cuotas en la segunda, y la disposicion transitoria primera establece la retroactividad del vencimiento anticipado para todas las hipotecas no judicializadas, y de toda la ley a las hipotecas que se renueven o subroguen. Incluso se plantea que afecten a las hipotecas judicializadas sin sentencia de nulidad del vencimiento anticipado.

Esta regulación se opone a toda la jurisprudencia del TJUE y sus consecuencias son graves. La retroactividad permitiría a los bancos tramitar miles de demandas por vencimiento anticipado, por impago de nueve cuotas, cuando ahora no pueden hacerlo sin que les archiven el procedimiento, o que se aplique el nuevo interés de demora cuando ahora no pueden cobrar nada porque los tribunales están declarando de oficio la nulidad de las cláusulas abusivas. La nueva regulación y la retroactividad facilitarian a los bancos blanquear sus clausulas abusivas acogiendose a la nueva ley, e imponer sus intereses, una vez mas, en perjuicio de toda la sociedad.

Sería además un nuevo fraude, porque el TJUE ha dejado claro que la declaración de abusividad de estas cláusulas significa que no se pueden aplicar. Tampoco pueden ser moderadas por una resolución judicial, ni sustituidas por una norma imperativa posterior. Es así, porque los efectos de la abusividad se imponen a los bancos como una sanción, para que dejen de incorporar a los contratos cláusulas abusivas. La retroactividad en la nueva ley de credito inmobiliario sería contraria a la Directiva 93/13 cee, al principio de protección de la parte más débil del contrato, y al principio de efectividad de la directiva. Además, sólo el juez puede y debe determinar en cada caso, valorando las circunstancias, si una cláusula es abusiva o no, y no puede el legislativo sustituir al juez mediante una norma general.

Jose Arturo Val del Olmo y Marcelino García Carpio

La pobreza también es un problema psicosocial

Publicado en http://www.pensamientocritico.org/la-pobreza-tambien-es-un-problema-psicosocial/

Ser pobre es una experiencia muy vergonzante, que degrada nuestra dignidad y nuestro sentido de lo que valemos. Aunque las causas y manifestaciones de la pobreza pueden ser diferentes, la humillación que la acompaña es universal. Recientes estudios llevados a cabo por la universidad de Oxford indican que de China a Reino Unido, las personas que se enfrentan a problemas económicos —incluidos los niños— notan un ataque casi idéntico a su orgullo y autoestima.

Pero a pesar de la clara evidencia que liga a las estrecheces económicas con las aflicciones psicológicas, las políticas que intentan atajar la pobreza no suelen tener en cuenta la vergüenza como un factor. Más bien, suelen poner el foco en manifestaciones tangibles como la falta de ingresos o de educación. Como resultado, las soluciones a la pobreza tienden a asumir implícitamente que la mayor riqueza material o las mejores condiciones de vida se traducen automáticamente en beneficios intangibles, incluido un mejor bienestar mental.

El no tener en cuenta la parte “psicosocial” de la pobreza —es decir, la interacción entre fuerzas sociales y actitudes y comportamientos individuales— es una equivocación. Si queremos aliviar el sufrimiento humano y alcanzar el Objetivo de Desarrollo Sostenible de Naciones Unidas acabar con la pobreza “en todas sus formas” en 2030, nuestros esfuerzos deben poner en primer plano los papeles intrínsecos e instrumentales que la vergüenza tiene en la miseria.

En todo el mundo hay ejemplos de cómo la paralizante sensación de deshonra que acompaña a la pobreza impide a la gente tomar acciones positivas para mejorar su situación. En India, la vergüenza de perder las cosechas y los apuros económicos correspondientes han llevado a muchos granjeros a abusar de alcohol y de estupefacientes, y, en algunos casos más extremos, al suicidio. En Tanzania, los investigadores que estudian el bilingüismo (en inglés y suajili) en la educación se han dado cuenta de que un miedo a las burlas lleva a los estudiantes con peores niveles de inglés a participar menos en clase. Y, en Uganda, los estudiantes de secundaria más pobres dicen que la incapacidad de pagar sus matrículas o comprar uniformes y material escolar es una fuente constante de humillación.

Para enfrentarse a la vergüenza asociada a la pobreza, y tener adecuadamente en cuenta el papel que tiene en la perpetuación de la miseria, hay que dar ciertos pasos. Para empezar, los que elaboran las políticas han de reconocer el problema. En vez de ver la vergüenza como una desafortunada derivada de la penuria, los que planifican el desarrollo humano han de considerar cómo la pobreza mina la dignidad humana. Hace tiempo que Amartya Sen, premio Nobel de economía y una de las voces más influyentes en la reducción de la pobreza, afirma que la vergüenza es uno de los motores de la miseria “absoluta”. Tomarla en serio debe ser parte de cualquier estrategia para reducir su impacto.

Es más: la vergüenza, la falta de autoconfianza y una baja autoestima pueden afectar negativamente la percepción que las personas tienen de su propia habilidad de cambiar, sosteniendo una sensación de insuficiencia que puede debilitarles y atraparles en la miseria. Para ayudar a la gente a escapar, las estrategias de desarrollo humano han de tener en cuenta cómo reforzar la visión que tenemos de nuestra capacidad de actuar, de ser efectivos y de tener aspiraciones —la creencia en la propia habilidad de influir en acontecimientos que afectan nuestras propias vidas.

Por último, los diseñadores de las políticas deben de considerar que, si no se implementan de forma adecuada, los programas de reducción de la pobreza pueden reforzar de hecho estas sensaciones de vergüenza. Por ejemplo, en 2005 un grupo de investigadores en India descubrió que las mujeres estaban dejando de ir a las clínicas médicas para evitar el trato humillante de los trabajadores de estos centros —en detrimento de su propio bienestar y el de sus hijos. Las mujeres en Sudáfrica que se han inscrito para recibir ayudas para sus hijos han denunciado experiencias similares, al igual que los usuarios de bancos de alimentos en Reino Unido. De hecho, muchos encuestados en este último país han dicho que el estigma de recibir comida gratis es tan fuerte que el “miedo” y el “bochorno” eran emociones comunes.

La idea de que hay una necesidad de considerar la vergüenza a la hora de diseñar políticas de reducción de la pobreza va ganando partidarios. Los investigadores del sufrimiento humano reconocen que la “dignidad del que recibe” es un componente crucial a la hora de aliviar la miseria con éxito. Por ejemplo, un estudio de 2016 sobre programas de transferencia de efectivo en África descubrió que la falta de estrés y de vergüenza mejoraba la autoconfianza de los beneficiarios, lo que a su vez llevaba a una mejor capacidad de tomar decisiones y una mayor productividad. Basándose en esa evidencia, la universidad de Oxford está extendiendo sus investigaciones al “nexo entre vergüenza y pobreza”, para estudiar cómo el sector del desarrollo internacional puede hacer que las políticas contra la miseria sean “impermeables a la vergüenza”.

Estos programas se mueven en la dirección adecuada, pero aún queda mucho por hacer para integrar el componente psicosocial de la pobreza en las políticas y la planificación. Solo cuando los gestores políticos se den realmente cuenta de que la dignidad y el amor propio son requisitos previos e inevitables en la lucha contra la miseria —y no consecuencias de su mitigación— el mundo tendrá una verdadera oportunidad de erradicar la pobreza en todas sus formas.

___________

Keetie Roelen es investigadora y codirectora del Centro de Protección Social del Instituto de Estudios sobre el Desarrollo de la Universidad de Sussex, en Brighton (Reino Unido). © project syndicate, 2017.

El País, 3 de diciembre de 2017